گیاهان گوشت خوار
گياهان حشره خوار
زندگي گياهان حشره خوار نوع ديگري از زندگي ناخودزي(هتروتروفي)و حالت خاصي از شکل زيستي است که بايد آن را ناخودزيستي ناقص به شمار آورد. زيرا گياهان حشره خوار در شرايط و محيط مساعد مي توانند با داشتن مواد سبزينه اي و ريشه ي کامل مواد لازم را از زمين جذب و عمل فتوسنتز را به خوبي انجام
داده،زندگي اتوتروف کا مل داشته باشند. لذا شکار حشرات براي گياهان مزبور نوعي استفاده ي بيشتر از مواد غذايي است.بنابراين ادامه ي زندگي اين گياهان فقط به شکار حشرات بستگي ندارد.و يا لااقل اين بستگي ارتباطي با زندگي
رويشي گياه ندارد.آنچه مسلم است پروتئين پيکر حشرات شکار شده به وسيله ي آنزيم هاي مختلف اندام گياه حشره خوار تجزيه و اسيدهاي آمينه آن به وسيله ي گياه جذب مي گردد.جدار اندام هاي حشره گير اين گياهان به خوبي مي تواند،مواد حاصل از تجزيه ي حشره ،به خصوص مواد ازت دار حاصل از آن را جذب کند و املاح کاني لازم را از اين طريق به دست آورد.
جذب املاح کاني از تجزيه ي حشره با در نظر گرفتن محيط زيست اين گياهان که هميشه در نواحي و خاکهاي فقير از املاح مي رويند،و همچنين با توجه به ريشه ي ضعيف آنها که کمتر در خاک توسعه دارند،اهميت شکار حشره به وسيله ي گياهان حشره خوار به خوبي معلوم مي کند. امروزه در حدود 450 گونه گياه حشره خوار در جهان وجود دارد که همگي از گياهان دو لپه اي هستند.
گياهان حشره خوار را نسبت به نوع شکار و مکانيسم گرفتار ساختن حشره به سه تيپ تقسيم مي کنند.
1- تيپ دروزرا:گونه هاي جنس دروزرا که تقريبا در تمام توربزارهاي دنيا مي رويند،داراي برگ هاي گرد با رنگ قرمز و دمبرگ دراز هستند.برگها همگي در قاعده ي ساقه طوقه وار قرار داشته،در حاشيه داراي کرک هاي شعاعي (تانتاکول ها)هستند.کرک هاي مزبور که نوعي غده هاي ترشح کننده بوده،داراي رأس متورم آغشته به ماده ي شفاف و چسبناک ،مشابه شبنم هستند و به همين علت نام آن ها را دروزرا از دروزروس يعني شبنم گرفته شده است.به دروزرا (شبنم خورشيدي)نيز مي گويند.که يک اصطلاح فرانسوي است.اندام يا تله ي شکار حشره در دروزرا همان برگ عادي است که کمتر تغيي شکل يافته است.
شکار حشره:
وقتي حشره اي به منظور استراحت يا استفاده از مواد غذايي به تانتاکول ها (رأس کرک ها)يا به مرکز پهنک نزديک مي شود و به شيره ي چسبنده ي رأس تانتاکول ها و يا مايع پهنک مي چسبد،حرکات و تکاپوي شديد حشره،براي رهايي سبب ترشح بيشتر شيره ي چسبناک
مي شود و با آغشته شدن کامل حشره به مايع مزبور و سلب قدرت پرواز و رهايي از آن دام،به تدريج تانتاکول هاي حاشيه ي برگ نيز به طرف مرکز پهنک خم مي شوند به صورت چنگک،حشره ي گرفتار را به سختي در بر گرفته،از اين پس غده هاي هاضمه ي برگ شروع به ترشح کرده،حشره در شيره ي گوارشي غرق و مواد پروتيدي آن به تدريج هضم و جذب گياه مي شود.
2-تيپ ديونه:گونه هاي جنس ديونه که به گياهان مگسخوار نيز موسومند،داراي برگ هايي مشابه دروزرا هستند. پهنک برگ در ديونه ها به وسيله ي زايده اي به دمبرگ که پهن و بالدار است،اتثال داشته،در دو طرف رگبرگ وسطي داراي دو قسمت مساوي است .در سطح پهنک برگ ديونه ها سه دسته از کرک هاي حساس زير ديده مي شود؛
_کرک هاي سخت و خشن حاشيه اي که از تضاريس کناره ي برگ ناشي مي شوند.
_کرک هاي حساس،دراز،نوک تيز و معدود که در وسط پهنک قرار داند.
شکار حشره
وقتي حشره اي به کرک هاي حساس وسط پهنک برخورد کند،برگ به سرعت تحريک شده،دو قسمت پهنک آن در حول رگبرگ وسطي تا شده،کرک هاي حاشيه ي برگ با تا شدن پهنک در هم فرو رفته،حشره را در خود محبوس ساخته،راه فرار آن را مسدود مي سازند. پهنک تا شده برگ تا پايان گوارش حشره روي هم باقي مي مانند.
دسته ي ديگري از گياهان حشره خوار را گياهاني نظير تيره ي نپاتاسه که جنس معروف آن نپانتس با40 گونه ي گرمسيري و استوايي(مخصوص مالزي)است و تيره ي سفالوتاسه با يک گونه ي منحصر به فرد در استراليا و تيره ي ساراسيناسه که بيشتر گونه هاي آن در آمريکا مي رويند،تشکيل مي دهند.برگ در همه ي اين گياهان براي شکار حشره به اشکال کوزه مانند در مي آيند.
شکار حشره:
وقتي حشره روي سرپوش يا دهانه ي کوزه مي نشيند،به علت وجود شيره در قاعده ي کوزه به تدريج به درون آن جلب مي شود.
خروج حشره از داخل اندام کوزه اي آسان نسيت و ديواره ي صاف و لغزان کوزه مانع بالا آمدن حشره مي شود و تقلاي آن براي رهايي سبب بسته شدن در کوزه به وسيله ي سرپوش و ترشح فراوان شيره ي هاضمه در داخل کوز ه شده،حشره به تدريج در آن غرق مي شود.در تمام گياهان حشره خوار حرکات و تقلاي حشره براي رهايي،يک نوع تحريک مکانيکي براي انقباض اندان تله اي است و تماس بدن حشره به منزله ي يک ماده ي آلي سبب ترشح آنزيم هاي گوارشي مي شود.چنانچه به جاي حشره با ميله ي نازکي ديواره ي اندام کوزه اي مانند تله را در نپانتس تحريک کنيم ،سرپوش بسته خواهد شد.ولي شيره ترشح نخواهد شد.
